მართლაც, „იყო ერთი პოეტი“

მცირე მოგონება მეტად დიდ კაცზე.

 წაღვერი. იდგა 1917 წლის აგვისტო. მაშინ ქართული გიმნაზიის მეხუთე კლასის მოწაფე ვიყავი, საზაფხულო არდადეგებზე მშობლებთან ჩამოსული.

ტკბილად გატარებული ზაფხულის დღეები იწურებოდა. როგორც ყოველთვის, იმ დღესაც წაღვერის პარკში მივიჩქაროდი, სადაც ამხანაგი გოგონები მოუთმენლად მელოდნენ; შეიძლება, მე კი არ მელოდნენ ისე, როგორც მზესუმზირის თავს, რომელსაც მე მათ დავპირდი.

სწორედ მზესუმზირის დიდი თავით, რომელიც ჩვენს ბოსტანში მოვწყვიტე, სიხარულით მიმქონდა მათთვის. გავცდი თუ არა ხიდს, მოულოდნელად ვიღაც მეტად ახოვანი და ლამაზი კაცი წამომადგა თავს, შემაჩერა და მითხრა: „ქალიშვილო, ქალიშვილო, როგორ არ გრცხვენიათ, მზესუმზირას ჭამთ და თანაც ქუჩაში იფურთხებით!“

თავი ავწიე, შევხედე; ისე დავიბენი, უცებ ვერ ვიცანი; მეგონა, პირველად ვნახე, მაგრამ მაშინვე მივაძახე, თქვენ კი არ გრცხვენიათ, მამაკაცი ქალსავით რომ შეპუდრულხართ–მეთქი.

„ოო!“ –  გადაიხარხარა და მიპასუხა: „ეს იმიტომ, რომ ბუნებრივად შავი ვარ და ხელოვნურად მინდა თეთრი ვიყოო.“ და მე კი მოწყვეტილი ვარსკვლავივით გავექანე პარკისკენ, სირბილით ავირბინე პარკისკენ მიმავალი აღმართი, მივვარდი ამხანაგებს, მივუგდე მზესუმზირის თავი და აღელვებული, ტირილს რომ არაფერი მაკლდა ასე, რომ შემარცხვინა, ვამბობდი, ჩემს სიცოცხლეში არ შევჭამ, ვფიცავ, აღარ შევჭამ–მეთქი. მართლაც, მას შემდეგ მზესუმზირა არამც თუ მე არ მიჭამია, ჩემი შვილებიც მივაჩვიე, რომ არ ეჭამათ.

თბილისში წამოსვლამდე პარკში აღარ გამოვსულვარ, ისე მერიდებოდა იმ კაცთან შეხვედრა. ძალიან მიკვირდა, მე ასეთმა მორცხვმა და მოკრძალებულმა ბავშვმა, როგორ გავბედე და ვაკადრე ის, რაც ვუთხარი.  ისე წამოვედი თბილისში, რომ ის აღარ მინახავს. „როგორ ვერ იცანი“, მითხრეს ამხანაგმა გოგონებმა, – „ეგ ხომ ჩვენი სასიქადულო პოეტი პაოლო იაშვილი არისო“.

და შეიძლება განა, რომ არ მცოდნოდა, და როგორ არ ვიცოდი, წინა წლებში ხომ პოეტი პაოლო და მისი ამხანაგი სიმბოლისტები წაღვერის საზაფხულო თეატრში ცისფერი აბრეშუმის ბლუზებით, გვერდზე შეკრული საყელოებით, წელზე თეთრი აბრეშუმის გრეხილი ქამრებით შემორტყმული გამოდიოდნენ თავიანთი ლექსებით. და როგორ არ ვიცოდი, მე ხომ ჟურნალებს – „საფირონს“, „ლეილას“, „აისს“ სულ ვკითხულობდი, სადაც მისი ლექსები იყო.

1918 წელი. ისევ წაღვერი. ერთ საღამოს, რაღაცაზე განაწყენებული ჩემი ოთახის ფანჯარასთან, რომელიც მდინარეზე ხიდს გადაჰყურებდა, ვიჯექი და მწარედ ვტიროდი.

უცებ შემოვიდა ჩემი ბიძაშვილი შალვა კიკნაძე და მეუბნება:“რა დაგემართა, გოგო, რა გატირებს? იცი, ახლა ხიდზე პოეტი პაოლო იაშვილი დგას, ძალზე შეწუხებულია და მთხოვა, გამიგე რა აწუხებს ბავშვს, რომ ასე ტირისო.“

რას წარმოვიდგენდი, რომ ის, რომელმაც მე ისე შემარცხვინა,  და ახლა კი შეწუხებულია ჩემი ტირილით, იყო პოეტი პაოლო იაშვილი. ამ ამბის მეორე თუ მესამე დღეს ჩვენ ერთმანეთს შევხვდით წაღვერის სადგურზე. დამინახა თუ არა, მაშინვე მოვიდა ჩემთან და ისე მომექცა, თითქოს ჩვენ დიდი ხნის ნაცნობები ვიყავით.

მეტად ახოვანი, ლამაზი, ხუჭუჭთმიანი, ფართო მხარბეჭიანი ვაჟკაცი, რაღაც ბუმბერაზ ადამიანად მეჩვენა. მომცინარე, ფართო თვალებით, ხმა რიხიანი, მაგრამ ამავე დროს, ხმა მხიარული, თბილი, ტკბილი და მეტად მიმზიდველი. მე ისე დამორცხვილი ვიყავი, რომ ლაპარაკსაც ვერ ვბედავდი.

ერთ დღეს მეუბნება – როგორ არ მინდა ამ სიცხეში თბილისში წასვლა, მაგრამ წაღვერში ყველგან გამოკრულია განცხადება, რომ მოაგარაკეებზე პური არ გაიყიდებაო და სასტუმრომ, რომელშიაც მე და ჩემი ამხანაგები ვცხოვრობთ, პურზე უარი გვითხრაო.

ეს კი გამოწვეული იყო იმით, რომ მესხეთ–ჯავახეთის საზღვრები თათრებმა გადმოლახეს, დაარბიეს საზღვარზე მცხოვრები სომხები და ქართველები, რომლებიც ახალქალაქ–ბაკურიანის გზით წაღვერის პარკში და მთელ გზატკეცილზე იყვნენ დაბანაკებული. აუარება ხარ–კამეჩი და მათ ვინ ჩიოდა, აუარება ბავშვები და მოხუცები იხოცებოდა, რის გამოც მთელი პური, რასაც თონე და ფურნე აცხობდა, მათზე მიდიოდა.

ჩემს ოჯახში ყოველდღე რამდენიმე თონე პური ცხვებოდა და მამაჩემი ურიგებდა ბავშვებს, მოხუცებს. მახსოვს, მაშინ ჩვენ წამოვიყვანეთ მშობლებდაღუპული პატარა გოგონა, გავზარდეთ წაღვერშივე გავათხოვეთ და დღესაც ცოცხალია, მრავალშვილიანი და შვილიშვილიანი.

მე პოეტ პაოლო იაშვილისათვის არაფერი მითქვამს, მაშინვე წამოვედი სახლში, გავახვიე რამდენიმე პური და მივუტანე პოეტს. მასთან იყო რამდენიმე პოეტი. შევპირდი, რომ სანამ ეს მდგომარეობა იქნებოდა, მე მათ პურს არ მოვაკლებდი. პაოლო შეწუხდა, არ იცოდა, რითი და როგორ გადაეხადა მადლობა, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ის და მისი მეგობრები არ დარჩენილან წაღვერში, მეორე დღესვე წავიდნენ თბილისში.

მარიამ აბაშიძე. 1966 წელი. წიგნიდან მოგონებები წაღვერზე

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s